Behandelingen

Patiëntenvoorlichting

Reguliere handelingen

Controle
Bij de controle wordt er naar de status van het gebit gekeken. Welke tanden en kiezen zijn er aan- en afwezig. De conditie van het tandvlees wordt beoordeeld en er wordt gekeken of er (diepe) pockets zijn. Als u een controleafspraak bij de preventieassistente heeft, komt de tandarts tijdens die afspraak de controle doen. Het kan soms zijn dat u even moet wachten, omdat de tandarts zelf ook aan het behandelen is.

Bite-wings
Indien nodig worden een paar röntgenfoto’s gemaakt om de voor- en achterkanten van de kiezen te zien.

Gebitsreiniging
Tandsteen wordt direct verwijderd of u maakt een afspraak bij de preventieassistente.

Preventievoorlichting en/of instructie
Tijdens en na het verwijderen van tandsteen wordt advies en uitleg gegeven over het behoud van een gezond gebit met de bijbehorende mondhygiëne.

Plaktest
De tanden en kiezen worden ingesmeerd met een roze vloeistof . Vervolgens wordt de mond gespoeld met water. De vloeistof die achterblijft op de tanden en kiezen geeft aan waar er beter gepoetst moet worden en hoelang de bacteriën aanwezig zijn (langer of korter dan 24 uur).

Sealen
Het aanbrengen van een beschermend laagje plastisch materiaal op een kies. Om gaatjes te voorkomen worden de groefjes in de kiezen geseald (opgevuld). De kies wordt drooggelegd, gereinigd, gepolijst en vervolgens geseald. Indien er gevuld moet worden, gebeurt dat soms meteen, maar meestal wordt een vervolgafspraak gemaakt.

Waarom röntgenfoto’s maken?

A: Op röntgenfoto’s zijn dingen zichtbaar die met spiegel of sonde onzichtbaar blijven. Denk aan beginnende cariës (tandbederf, gaatjes) en ontstekingen. Gaatjes zijn op röntgenfoto’s al in een vroeg stadium zichtbaar. Indien gewacht wordt tot het gaatje met het blote oog te zien is, wordt de vulling veel groter en gaat er meer tandweefsel verloren.

B: Op de foto’s zijn dikwijls ook niet doorgebroken verstandskiezen zichtbaar. Zo kan er in een vroeg stadium bepaald worden of een kies problemen kan veroorzaken. De kleine detailopnames worden meestal om de 2 à 3 jaar gemaakt. De foto’s zijn digitaal en met een druk op de knop weer te zien tijdens latere behandelingen.

Anatomie van kies

Caries tandbederf  tandartspraktijk WELKOM in Arnhem

 

Cariës
Cariës of tandbederf is de meest voorkomende infectieziekte in de wereld. Naar schatting 95 procent van de wereldbevolking lijdt er aan. Cariës bestaat in de aantasting van tandglazuur en dentine (= tandbeen) en uiteindelijk de tandzenuw door bacteriën uit de tandplak, voornamelijk Strepcoccus mutans en Lacbacillus. Deze bacteriën zetten suikers om in zuren.

Door het zuur neemt de oplosbaarheid van het calciumhydroxyapatiet (het mineraal waaruit het tandglazuur bestaat) toe, en zal aldus oplossen. Zo ontstaat een caviteit (gaatje) waardoor de bacteriën toegang krijgen tot de dentine. De dentine bestaat echter uit organisch materiaal dat rechtstreeks door de bacteriën geconsumeerd kan worden. Zo wordt de tand rot. De tanden hebben wel een herstelcapaciteit (remineralisatie van het glazuur) en ook een afweermechanisme (door het afstoppen van de dentinekanaaltjes), maar bij lange en frequente zuuraanvallen (= hoge frequentie van suikerconsumptie) is deze ontoereikend.

Eenmaal de zenuw geraakt zal deze verwijderd moeten worden. Tandartsen raden dan ook aan goed te flossen met tandzijde (of tandenstoker) na het eten, om zoveel mogelijk voedselresten te verwijderen. Cariës komt het meest voor tussen twee tanden, en in de groeven van de tanden omdat daar minder goed gepoetst wordt.

Patientenvoorlichting2

 

Slechte adem (Halitose)
Halitose is de medische term voor een slechte adem (halitus = adem/geur, osis = abnormaal). Naar schatting hebben 1 op de 7 mensen zou last van slechte adem. Toch wel een vervelend probleem en één waar ook een zeker taboe op rust…

Oorzaken
In 8 op 10 gevallen is de slechte adem te wijten aan een binnen de mond gelegen oorzaak. We ervaren een slechte adem als de uitgeademde lucht vluchtige zwavelverbindingen bevat. Deze zijn het product van stofwisselingsprocessen die plaatsvinden in de mondholte. In een gezonde mond mag de adem geen speciale geur hebben.

De zwavelproducerende bacteriën hebben hun belangrijkste verblijfplaats in de diepe groeven achterop de tong waar een zuurstofarm milieu heerst dat de groei van dergelijke bacteriën stimuleert. Ook bacteriën in de holle ruimten rondom tanden en kiezen van patiënten met parodontitis (ontsteking van het tandvlees) dragen bij t de vorming van zwavelverbindingen.

Andere mogelijke oorzaken van orale aard:

  • Ontstekingen of infecties: Sommige ontstekingen of infecties in de mond (bijvoorbeeld bepaalde schimmelinfecties of koortsblaasjes die veroorzaakt worden door het herpesvirus) kunnen aan de basis liggen van de slechte adem;
  • Speekselgebrek: sommige geneesmiddelen kunnen een vermindering van de speekselafscheiding veroorzaken, wat kan bijdragen aan een slechte adem;
  • Slapen: ‘s morgens is er bij iedereen sprake van een minder goede adem door de mindere speekselproductie tijdens de nacht;
  • Bepaalde eet- en drinkgewoonten (alcohol, knoflook, uien, bepaalde kruiden…);
  • Tabak.

Soms wordt de slechte adem veroorzaakt door elders in het lichaam aanwezige ziekten zoals:

  • Maagzweer of een ander maag-darmprobleem;
  • Hernia van het middenrif nier- of leverziekte;
  • Ontsteking van de ademhalingswegen;
  • Suikerziekte.

Kan er iets aan gedaan worden?
Als je geregeld last hebt van een vieze smaak of adem, probeer dit dan niet te maskeren met snoepjes en mintsprays, maar bezoek een tandarts en laat je gebit controleren.

De behandeling moet er in eerste instantie op gericht zijn de veroorzakers, dat wil zeggen bacteriën, te verminderen:

  • Verzorg je gebit goed; gebruik niet alleen de tandenborstel, maar reinig ook tussen de tanden en kiezen, met bijvoorbeeld tandenstokers en floss;
  • Laat mogelijke tandvleesproblemen en/of tandbederf behandelen;
  • Reinig de (achterkant van de) tong met een tandenborstel of een speciaal daarvoor ontworpen tongreiniger.
  • Bij het tandenpoetsen moet ook de onderkant van de tong geborsteld worden. Er bestaan ook speciale tongreinigers om de diepst gelegen gedeelten van de tong te kunnen bereiken.
  • Reinig ook regelmatig de holten tussen de tanden met tandfloss of met speciale borsteltjes;
  • Mondspoelmiddelen op basis van chlorexidine mogen slechts gedurende korte tijd worden gebruikt vanwege de mogelijke nevenwerkingen. Gebruik ze alleen op aanwijzing van uw tandarts;
  • Mondspoelmiddelen en andere producten op basis van eucalyptus, munt en dergelijke hebben slechts een cosmetisch effect. Ze doen geen kwaad, maar ze lossen het probleem dat aan de basis van de slechte adem ligt ook niet op.

Tips:

    • Reinig de mond na het eten, vooral belangrijk bij eiwitrijk voedsel als melk, vis en vlees;
    • Drink voldoende water (2,5 liter) om een droge mond zoveel mogelijk te voorkomen;
  • Drink niet te veel koffie, dit kan een droge mond en daardoor halitose veroorzaken;
  • Ontbijt met kauwbaar voedsel. Vast voedsel schuurt de dode cellen, die de bacteriën als voedsel gebruiken, van de tong af;
  • Bezoek niet eerst een maag-darmarts (gastro-enteroloog), aangezien slechte adem bijna altijd afkomstig is uit de mond.

 

 

Droge mond (xerostomie)
Langdurige of blijvende monddroogheid kan slecht zijn voor het gebit en mondslijmvlies.

Wat is een droge mond of xerosmie?
De normale gemiddelde dagelijkse speekselproductie ligt tussen de 0,5 à 1,5 liter per dag. Wanneer er te veel speeksel geproduceerd wordt spreekt men van speekselvloed. Wanneer er te weinig speeksel geproduceerd wordt dan spreekt men van xerosmie of droge mondsyndroom. Xerosmie is geen opzichzelfstaande ziekte maar een vervelende aandoening met velerlei oorzaken en kan effect hebben op iemands mondgezondheid, voedingspatroon en zelfs psychische klachten veroorzaken.

Speeksel
Speeksel is een transparante enigszins stroperige vloeistof welke uitgescheiden wordt door drie paren grote speekselklieren en honderden kleine klieren verspreid over het mondslijmvlies. Water is het voornaamste bestanddeel van speeksel, maar speeksel bevat ook slijm (mucines), elektrolyten (zouten), enzymen, eiwitten en afweerstoffen. Speeksel heeft vele belangrijke functies, zoals:

  • Smerende werking, zoals bij kauwen, slikken en bij spreken;
  • Bevochtiging en reiniging van het mondslijmvlies;
  • Beschermende werking tegen tanderosie, door buffering van zuren;
  • Beschermende werking tegen tandbederf, door het glazuur te (re)mineraliseren;
  • Bescherming tegen infecties, door anti-microbiële eiwitten;
  • Voorbereiden/ de eerste stap van de spijsvertering;
  • Vrijmaken van geur- en smaakstoffen uit het voedsel.

Symptomen en klachten bij een droge mond
Omdat speeksel een belangrijke rol speelt in de mond, zullen bij een tekort veel problemen ontstaan. Personen met xerosmie hebben vaak problemen met praten, slikken, smaak en het dragen van protheses. De tong en het mondslijmvlies raken geïrriteerd, waarbij naast verandering van het slijmvlies, ook een brandend gevoel kan ontstaan. Tevens zijn personen met xerosmie gevoeliger voor het ontstaan van gaatjes en tandvleesziekten, hieronder een uitgebreid overzicht van de mogelijke problemen.

Tandheelkundige problemen

  • Snellere ontwikkeling van gaatjes (tandbederf);
  • Grotere kans op ontstoken bloedend tandvlees (gingivitis & parodontitis);
  • Snellere ophoping van tandplak en voedselresten;
  • Gescheurde mondhoeken;
  • Grotere kans op schimmelinfecties (candidose);
  • Branderig gevoel in de mond;
  • Ruwe en branderige tong;
  • Slechte adem (halitose);
  • Onaangename smaak in de mond;
  • Verminderde / geen houvast van prothese(s).

Onderbroken slaap

  • Ontwaken door dorstsensatie;
  • Frequent toiletbezoek door nachtelijk drinken;
  • Toename van de klachten door mondademhaling tijdens de slaap.

Voedingsproblemen

  • Afname van de eetlust;
  • Smaak van voedsel vervlakt;
  • Moeite met eten, slikken;
  • Veel voedselresten blijven achter in de mond.

Spreken

  • Moeite met spreken;
  • Smakkende geluiden;
  • Klevende tong.

Emotionele problemen

  • Sociaal isolement door problemen met spreken en eten;
  • Vermoeidheid door slaaptekort.

Oorzaken van een droge mond
Bij het ouder worden komt een droge mond steeds vaker voor. Dit komt mogelijk door medicijngebruik. Belangrijke oorzaken van xerosmie:

  • Verkeerd dieet (drank en voeding), onder andere overmatig alcoholgebruik, roken, cannabis en koffie;
  • Medicijngebruik, meer dan 400 medicijnen hebben invloed, o.a.: bètablokkers tegen hart- en vaatziekten en hoge bloeddruk, slaapmiddelen, kalmeringsmiddelen, antidepressiva, plaspillen en antipsychotica.
  • Stress en depressie.

Andere oorzaken van xerosmie kunnen zijn:

  • Syndroom van Sjögren, een auto-immuunziekte, welke de speekselklieren aantast;
  • Bestraling, operaties of verwondingen van het hoofd- halsgebied;
  • Mondademhaling;
  • Velerlei ziekten als diabetes, reumaïde artritis, Alzheimer, HIV en hormonale stoornissen;
  • Uitdroging, bijvoorbeeld tijdens hoge koorts.

Mocht u het idee hebben dat de droge mond verergerd of ontstaan is na medicijngebruik dan kunt u de bijsluiter raadplegen en eventueel u de dokter vragen de dosering of het medicijn te veranderen.

Onderzoek bij een droge mond
Het blijkt dat bij personen met droge mondklachten niet altijd objectief een verminderde speekselvloed te meten is. Soms kan een voedingsdagboek uitkomst bieden zodat samen met de tandarts bekeken kan worden of er producten gebruikt worden die dergelijke klachten kunnen veroorzaken. Er bestaat ook een speekselspreekuur aan de tandheelkundige universiteit te Amsterdam (ACTA), opgezet door prof. A. Van Nieuw Amerongen.

Naast het eerder genoemde voedingsdagboek, wordt ook gekeken naar medicijngebruik, algemene gezondheid, de speekselklieren en worden testen uitgevoerd om de speekselvloed onder verschillende omstandigheden te meten. Denk hierbij aan ph-metingen en meting van speekselvloed in rust, tijdens kauwen en bij stimulatie met zuur; indien u gebruik wilt maken van deze mogelijkheid, vraag dan een verwijzing van uw tandarts.

Behandeling van een droge mond
Bespreek de droge mondklachten met uw tandarts, aan de hand van uw voedingspatroon en/of medicijngebruik zou de tandarts u adviezen kunnen geven of kunnen verwijzen naar gespecialiseerde collega’s / instellingen. Kauwen bevordert de speekselafscheiding, maar gebruik hier producten voor die gezond zijn voor uw gebit, zoals suikervrije kauwgom en rauwkost. Veel water drinken heeft weinig zin omdat dit wordt uitgeplast, beter is het om regelmatig kleine slokjes te nemen en die goed in de mond rond te spoelen.

Zure producten stimuleren ook de speekselafscheiding, maar zure snoepjes bevatten suiker zodat dit beter vermeden kan worden. Probeer daarom te zuigen op een vitamine c-tablet. In ernstige gevallen zoals bij het syndroom van Sjögren kan medicatie voorgeschreven worden, bijvoorbeeld pilocarpine. Dit medicijn heeft vaak bijwerkingen waardoor het beperkt toepasbaar is. Er zijn speekselvervangende middelen zoals Saliva Orthana of producten van Biotene. Deze producten verhogen de speekselafscheiding niet maar kunnen (tijdelijk) verlichting bieden.

Tips bij een droge mond

  • Hou uw mond vochtig door kleine slokjes water te nemen. Neem bijvoorbeeld een flesje water mee als u van huis gaat. Te veel water voert slijm af en werkt averechts;
  • Kauw op suikervrije kauwgom of stevig suikervrij voedsel zoals rauwkost;
  • Vermijd zoveel mogelijk suiker en zoetwaren.
  • Vermijd zoveel mogelijk cafeïne-houdende producten en dranken, omdat deze de speekselvloed verminderen.
  • Vermijd zoveel mogelijk zure (sport)dranken, dit geldt ook voor vruchtensappen. Bij een droge mond is het gebit kwetsbaarder voor tanderosie. Een oplossing kan het drinken door een rietje zijn.
  • Gebruik een niet schuimende tandpasta. Dit zijn tandpasta’s zonder Sodium Lauryl Sulphate (SLS), een voorbeeld hiervan is Zendium.
  • Een speekselvervangend middel als Saliva Orthana of Biotene kan gebruikt worden. Met name bij een zeer droge mond kunnen deze producten (een tijdelijke) verlichting geven. Als tip wordt wel gegeven om ze voor het slapen te gebruiken, omdat tijdens de slaap de speekselvloed het laagst is.
  • Droge lippen kunnen verzacht worden met lippenbalsem. Gebruik een lippenbalsem op oliebasis en bevochtig de lippen eerst.
  • Verhoog de vochtigheid in huis en met name in uw slaapkamer, bijvoorbeeld middels een luchtbevochtiger.
  • Als er door de droge mond eerder gaatjes ontstaan is het gebruik van een mondspoelmiddel zonder alcohol, met fluoride raadzaam.
  • Verzorg uw mond goed. Poets tweemaal daags met een fluoridetandpasta en floss of tandenstoker dagelijks.

 

Mondhygiënist

Wat is een mondhygiënist?

Een mondhygiënist is een op hbo-niveau opgeleide paramedicus, werkzaam binnen de mondzorg. Het beroep van mondhygiënist is geregeld in de Wet op de Beroepen in de Individuele Gezondheidszorg (Wet BIG). Deze wet BIG is in 1997 in werking getreden. De Wet BIG is een kwaliteitswet en heeft als doel de kwaliteit van de beroepsuitoefening te bevorderen en te bewaken. De wet beschermt tevens de patiënt tegen ondeskundig en onzorgvuldig handelen door beroepsbeoefenaren.

Wat doet de mondhygiënist?
De taken die de mondhygiënist uitvoert zijn in eerste instantie gericht op de preventie – het voorkomen van cariës (gaatjes in tanden en kiezen) en tandvleesaandoeningen. Daarnaast voert de mondhygiënist ook curatieve taken uit (= gericht op genezing), zoals het behandelen van tandvleesaandoeningen.

Voorbeelden van werkzaamheden van de mondhygiënist zijn:

    • Uitvoeren van een mondonderzoek en indien nodig het maken van röntgenfoto’s en/of gebitsafdrukken;
    • Geven van uitgebreide voorlichting over het ontstaan van cariës, tandvleesaandoeningen en het effect van voedingsgewoonten op het gebit;
    • Geven van uitgebreide voorlichting over gebitsverzorging;
    • Uitvoeren van een volledige gebitsreiniging, waarbij plaque, tandsteen en aanslag worden verwijderd;
    • Uitvoeren van preventieve behandelingen waaronder het aanbrengen van gebitsbeschermende middelen (bijvoorbeeld fluoride);
    • Aanbrengen van een ‘laklaag’ op (pas doorgebroken) tanden en/of kiezen (het sealen);
    • Polijsten van vullingen;
    • Mits bekwaam en bevoegd, in opdracht van de tandarts, anesthesie (verdoving) geven;
  • Kleine gaatjes in tanden en kiezen vullen mits aanvullende opleidingen gevolgd.

 

Wanneer is een bezoek aan de mondhygiënist aan te raden?

Een bezoek aan de mondhygiënist is aan te raden als:

  • Tandvlees bloedt bij het poetsen
  • Tanden of kiezen los gaan staan
  • Tandvlees rood en gezwollen is en niet meer strak om de tanden of kiezen sluit
  • Tandvlees terugtrekt
  • Regelmatig gaatjes ontstaan
  • Vaak tandsteen of aanslag op het gebit ontstaat
  • Er een vieze smaak of slechte adem aanwezig is
  • Mondverzorging om wat voor reden dan ook een probleem is

Klik hier voor de voorbeelden uit eigen praktijk.